This site is under development, some of the functionalities may not work properly.
Post default

CHỌI TRÂU HAY CHỌI NGƯỜI

By Lawr Vn July 26, 2017


       "Dù ai buôn đâu bán đâu
Mùng chín tháng tám chọi Trâu thì về
        Dù ai buôn bán trăm nghề
Mùng chín tháng tám nhớ về chọi Trâu”

Câu ca cổ trên đã thể hiện một nét đẹp truyền thống văn hóa, tinh thần thông qua một lễ hội của người dân Đồ Sơn, Hải Phòng: lễ hội trọi châu. Ý nghĩa văn hóa được truyền tải thông qua lễ hội chọi trâu đó là để tưởng nhớ công ơn của các vị thần, duy trì kỷ cương làng xã, để cầu nguyện cho "nhân khang, vật thịnh", hằng năm người dân nơi đây tiến hành nghi lễ chọi và hiến sinh trâu.

Thế nhưng, việc trọi châu được tổ chức vào năm nay, năm 2017, trở nên nóng hơn bao giờ hết bởi tai nạn hy hữu “trâu húc chết chính chủ mình”. Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch Việt Nam đã gửi công văn “hỏa tốc” tới Sở Văn hoá Hải Phòng đề nghị tạm thời dừng lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 2017.

Một vài diễn biến được tường thuật nhanh lại như sau. Cặp trâu đối thủ số 18 và số 23 đang được dắt vào sới đấu thì trâu số 18 bỗng nổi điên giật dây, lao đến húc chủ trâu đối phương. Không đuổi kịp ông này, trâu số 18 đã vòng lại húc tung người chủ của mình - ông Đinh Xuân Hướng. Vì bất ngờ, ông Hướng không tránh kịp và bị “ông trâu” số 18 húc tung người nhiều lần, chân trái bị sừng trâu đâm xuyên, người liên tục ngã đập xuống đất. Sau 6h cấp cứu, ông Hướng đã tử vong vì không qua khỏi [1].

Dưới góc độ pháp lý, có hai vấn đề được đặt ra: (i) ai chịu trách nhiệm khi động vật có hành vi tấn công, và (ii) có nên cấm triệt để lễ hội này khi sự “bán mạng” lấn át cả nét đẹp văn hóa truyền thống. 

Thứ nhất, ai là người chịu trách nhiệm khi động vật có các hành vi tấn công. Điều 12 trong Quyết định số 333 ngày 18/4/2014 của UBND quận Đồ Sơn về việc ban hành Quy chế lễ tổ chức lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn nêu rõ: “Các chủ trâu phải có biện pháp quản lý trâu đảm bảo tuyệt đối an toàn, không để trau gây tai nạn cho nhân dân và du khách; chịu trách nhiệm đối với các tình huống mất an toàn do trâu mình gây ra…”. Đồng thời Khoản 1 Điều 603 BLDS 2015 có quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra “ 1. Chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác. Người chiếm hữu, sử dụng súc vật phải bồi thường thiệt hại trong thời gian chiếm hữu, sử dụng súc vật, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. ….”. Chúng tôi đồng ý rằng ai là chủ sỡ hữu trâu thì phải chịu trách nhiệm đối với các hậu quả, thiệt hai do hành vi của trâu gây ra. Trong trường hợp trên, chính hành vi của trâu mình dẫn đến hậu quả là cái chết cho ông Hướng nên ở đây, ông Hướng cũng như gia đình ông phải tự chịu hậu quả và trách nhiệm liên quan. Giả sử, trâu ông Hướng gây thiệt hại cho chủ của trâu khác thì ông Hướng phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về vật chất đối với người chủ đó. 

Thứ hai, liệu chính quyền có nên ban hành lệnh cấm lễ hội chọi trâu. Lấy tham khảo tại một nước Châu Á, Tòa án tối cao Ấn Độ đã ra lệnh cấm Jallikattu (lễ hội bò tót) với lý do sự đối xử tàn ác và phúc lợi đối với động vật là vấn đề quan trọng hơn so với việc bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống. Cơ sở của quyết định Tòa án tối cao Ấn Độ dựa trên những quyền được bảo đảm của động vật trong Đạo luật Prevention of Cruelty of Animal (PCA). Họ lên án việc sử dụng con vật trong môn thể thao này khiến chúng tổn thương cả thể chất lẫn tinh thần và là hành vi phạm tội theo PCA [2]. Ở Việt Nam, chưa có đạo luật nào quy định chi tiết quyền của động vật như ở Ấn Độ. Trong Luật thú y, Điểm b Khoản 1 Điều 21 quy định “1. Tổ chức, cá nhân chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, sử dụng động vật có trách nhiệm sau đây: …b) Giảm thiểu đau đớn, sợ hãi, đối xử nhân đạo với động vật trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, vận chuyển, giết mổ, tiêu hủy, phòng bệnh, chữa bệnh và nghiên cứu khoa học…..”. Quy định này chủ yếu thiên về trong quá trình chăm sóc nuôi dưỡng động vật nên nó chưa bao quát hết được các trường hợp khác. Chính vì vậy, chưa có cơ sở pháp lý vững chắc nên chỉ có thể ban hành quyết định cấm tạm thời, khó có thể tuyên bố việc đem trâu ra chọi là trái pháp luật như ở Ấn Độ. Tóm lại, chúng tôi vẫn ủng hộ việc bỏ chọi trâu. 

Bản thân lễ hội là một di sản văn hóa, thế nhưng khi nhìn vào những gì hiện ra trước mắt, việc hiến trâu, việc người chết, việc trâu trọi nhau dưới sự cổ vũ kịch liệt của khán giả, nét đẹp liệu có còn được bảo tồn hay giờ đây biến thành nơi thỏa mãn của những hành vi bạo lực. Các vấn đề pháp lý ràng buộc liên quan cần chặt chẽ hơn để nếu muốn duy trì lễ hội nhưng vẫn bảo đảm nó là “văn hóa”.

Ghi chú

[1] http://news.zing.vn/nguoi-chu-bi-trau-huc-chet-co-hon-10-nam-kinh-nghiem-post759599.html

[2] http://lawfarm.in/blogs/jallikattu-ban-lifted-full-legal-analysis

Tags:


Default avatar
By Lawr Vn
Licensed for years

Comments 0

Please Login or Register to Submit Comment